Ewangelia Judasza: a jeśli zdrajca był bohaterem?

Od dwóch tysięcy lat Judasz Iskariota jest synonimem zdrady. Pocałunek Judasza. Trzydzieści srebrników. Najbardziej znienawidzona postać chrześcijaństwa.

A teraz wyobraź sobie tekst, w którym Jezus mówi Judaszowi: 'Ty przewyższysz ich wszystkich. Bo ty poświęcisz człowieka, który mnie nosi.' Wyobraź sobie, że zdrada była częścią planu. Że Judasz nie był zdrajcą, lecz jedynym uczniem, który naprawdę zrozumiał.

Nie musisz sobie wyobrażać. Ten tekst istnieje.

Znaleziony w jaskini, prawie zniszczony

W latach 70. XX wieku handlarz antykami w Egipcie nabył skórzany kodeks znaleziony w jaskini w pobliżu Al-Minya. Tekst był w języku koptyjskim, zapisany na 26 stronach papirusu. Handlarz chciał za niego milion dolarów. Nikt nie kupił.

Kodeks leżał w skrytce bankowej na Long Island przez 16 lat. W wilgotnym nowojorskim klimacie papirus zaczął się rozpadać. Kiedy w 2001 roku szwajcarska fundacja Maecenas go kupiła, był w strzępach - dosłownie. Konserwatorzy spędzili pięć lat składając fragmenty jak puzzle.

W 2006 roku National Geographic opublikował wyniki. Świat dowiedział się o Ewangelii Judasza.

Jezus się śmieje

Najbardziej szokującą cechą tego tekstu jest Jezus, który się śmieje. Śmieje się z uczniów, którzy modlą się do złego boga. Śmieje się z ich niezrozumienia. W kanonicznych ewangeliach Jezus nigdy się nie śmieje - ani razu.

Jezus powiedział do nich: 'Dlaczego jesteście poruszeni? Zaprawdę powiadam wam, wszyscy kapłani stojący przy ołtarzu wzywają mojego imienia.'

Tekst należy do tradycji setańskiego gnostycyzmu - nurtu, który wierzył, że Bóg Starego Testamentu nie jest prawdziwym Bogiem, lecz niższym demiurgiem, który uwięził ludzkie dusze w materialnym świecie. W tej wizji Judasz pomaga Jezusowi uciec z ciała - nie zdradza go, lecz wyzwala.

Kto to napisał?

Biskup Ireneusz z Lyonu opisał Ewangelię Judasza już w 180 roku n.e. - jako tekst heretycki, który należy zniszczyć. To oznacza, że krążyła zaledwie 150 lat po śmierci Jezusa.

Oryginał był prawdopodobnie po grecku. Koptyjska kopia znaleziona w Egipcie pochodzi z III-IV wieku. Autorstwo jest nieznane, ale tekst wyraźnie pochodzi ze środowiska gnostycznego, które postrzegało świat materialny jako pułapkę.

Dlaczego to ma znaczenie

Ewangelia Judasza nie zmienia historii. Żaden poważny historyk nie twierdzi, że jest bardziej 'prawdziwa' niż ewangelie kanoniczne. Ale robi coś innego: pokazuje, jak różnorodne było wczesne chrześcijaństwo.

Przez pierwsze 300 lat nie było jednego chrześcijaństwa. Były dziesiątki wersji - z różnymi ewangeliami, różnymi teologiami, różnymi Jezusami. To, co dziś znamy jako chrześcijaństwo, to wersja, która wygrała. Ewangelia Judasza to głos jednej z tych, które przegrały.

Odsuwasz się od nich i ich boga, a przez to stajesz się doskonały.

Przegrała. Ale nie zamilkła.